أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

44

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

آن واقع است شرح و بيان نماييم . اگرچه اين مقصود در صور وجوه آتيه حاصل مىشود ، يعنى اگرچه هر موقع مقدّسى را در مقام و موقع خود تفصيل و بيان خواهيم نمود ؛ ولى محض اينكه به مقاصد مذكورهء خويش بغتة و آنا نائل شويم ترتيب يك خلاصهء مجمله لازم ديده شد . چنان كه به ظاهر كعبه بيت الله گفته مىشود ، كه ديوارهاى بيت شريف از زمين مطاف بيست و هفت ذرع حلب و يك انگشت ارتفاع و دو ذرع عرض داشته به يك گوشهء آن ركن حجر الاسود و به ديگرى ركن يمانى و به آن ديگرى ركن شامى و به گوشهء چهارم ركن عراقى گفته مىشود . از ركن حجر الاسود تا ركن عراقى سى و دو ؛ و از ركن يمانى تا ركن شامى سى و يك ذرع طول ؛ و از ركن يمانى تا ركن حجر الاسود بيست ؛ و از ركن عراقى تا ركن شامى بيست و دو ذرع عرض دارد . در هريك از ديوارهاى شرقى و غربى كعبة الله يك در بوده ، امروز باب غربى مسدود و باب شرقى مفتوح است . باب شرقى شش ذرع و چهار انگشت طول و سه ذرع و هيجده انگشت عرض داشته ، و لنگه‌هاى آن از چوب ساج به‌هم ديگر ميخ و متّصل شده است . بيرون باب شريف از سطح زمين چهار ذرع و هشت انگشت مرتفع و سه ذرع و هيجده انگشت وسعت دارد . بيت شريف به اسم‌هاى ملتزم ، مستجار ، حجر الاسود ، داخل كعبة الله ، حجر اسمعيل ، حفرهء معجن ، شادروان ، ستارهء كعبه ، مطاف شريف ، مقام شريف ، مقامات اربعه ، قبة الفراشين ، قبة السّقايا بعض مآثر شريفه معروفه نيز دارد كه هريك از اينها چون از مواقع مبروكه هستند الآن زيارت كرده مىشوند . ملتزم به ميان موضعى كه حجر الاسود گذاشته شده و باب شريف شرقى ملتزم گفته مىشود ، و وجه تسميهء آن اين است كه حجّاج بعد از طواف كعبه در آن موقع مبارك التزام